Veiligheidsgids
Spoofing herkennen: waarom je nummerweergave kan liegen
Kort antwoord
Een oplichter kan met spoofing elk nummer op je scherm laten verschijnen, ook het echte nummer van je bank of de overheid. Het nummer is daarom nooit een bewijs van wie er belt. Vertrouw je een gesprek niet? Hang op en bel de organisatie zelf terug via een nummer dat je zelf opzoekt. Deel nooit je pincode of DigiD en maak nooit geld over.
Spoofing is de reden dat wij bij Herkend nooit schrijven dat een nummer gegarandeerd veilig is. Het raakt namelijk het enige waar de meeste mensen op afgaan: de nummerweergave, het nummer dat tijdens een oproep op je scherm staat. Op deze pagina lees je wat er precies gebeurt bij spoofing, waarom oplichters juist herkenbare nummers namaken, aan welke vijf signalen je zo'n gesprek herkent en wat je doet zodra je het vermoedt.
De schade is groot. Volgens het CBS bedroeg de totale schade door spoofing in 2023 naar schatting 318 miljoen euro, waarvan 140 miljoen euro door bankspoofing. Zo'n 107.000 mensen werden dat jaar slachtoffer.
Wat is spoofing precies?
Bij spoofing manipuleert de beller de informatie die met het gesprek wordt meegestuurd, zodat jouw telefoon een ander nummer of een andere naam toont dan waar het gesprek werkelijk vandaan komt. De techniek erachter is niet ingewikkeld en breed beschikbaar, waardoor het veel wordt gebruikt bij telefonische oplichting. Het gevolg: je kunt niet blind afgaan op het nummer dat je ziet.
Waarom kan een bekend nummer toch nep zijn?
Juist omdat het nummer te vervalsen is, gebruiken oplichters graag herkenbare nummers. Een gesprek dat lijkt te komen van je bank, een pakketdienst, de Belastingdienst of zelfs een familielid oogt betrouwbaar, en dat is precies de bedoeling. Een veelvoorkomende vorm is bankfraude of helpdeskfraude: iemand doet zich voor als medewerker van je bank of van de “fraudeafdeling” en probeert je onder druk te zetten om iets te doen wat je normaal nooit zou doen. Lees hoe bankhelpdeskfraude in zijn werk gaat als je wilt weten hoe zo'n gesprek is opgebouwd.
Ook de afzender van een sms kan vervalst worden, waardoor een nepbericht in hetzelfde gesprek belandt als de echte berichten van je bank. Hoe dat werkt, lees je bij nep-sms herkennen.
Dit raakt de kern van hoe wij bij Herkend met labels omgaan. Een label of een geverifieerd nummer in onze database vergroot de kans dat een beller is wie hij zegt te zijn, maar het is nooit honderd procent zeker. Een label is geen bewijs. We schrijven daarom bewust “waarschijnlijk betrouwbaar” en nooit “gegarandeerd veilig”.
Aan welke signalen herken je spoofing?
De inhoud van het gesprek verraadt fraude meestal sneller dan het nummer. Let op deze signalen:
- Haast en druk. Je moet nu handelen, anders gebeurt er iets ergs met je rekening of je account.
- Gevoelige gegevens. Er wordt gevraagd om je pincode, DigiD, wachtwoord, een verificatiecode of om geld over te maken naar een “veilige” rekening.
- Meekijken of installeren. Je wordt gevraagd software te installeren of iemand op afstand te laten meekijken op je computer of telefoon.
- Doorverbinden. Je wordt “voor de zekerheid” doorverbonden naar een collega, de politie of een andere instantie.
- Geheimhouding. Je mag er met niemand over praten, ook niet met de bank aan de balie.
Onthoud: een bank of overheidsinstantie vraagt je telefonisch nooit om je pincode, DigiD of om geld over te maken. Gebeurt dat wel, dan is het geen echte medewerker.
Wat moet je doen als je spoofing vermoedt?
- Hang op. Je hoeft geen gesprek af te maken dat niet klopt.
- Bel de organisatie zelf terug via een nummer van de officiële website, je bankpas of een oude factuur. Gebruik dus niet het nummer dat jou belde en ook niet een nummer dat de beller je gaf.
- Deel geen codes, wachtwoorden of betaalgegevens en maak geen geld over.
- Zoek het nummer hierboven op en plaats een melding, zodat anderen gewaarschuwd zijn. Bekijk ook de meest gemelde nummers.
Direct hulp
Ben je opgelicht of bijna opgelicht? Bel eerst je bank – hoe sneller je dat doet, hoe groter de kans dat een betaling nog te stoppen is. Meld het daarna via het meldformulier van de Fraudehelpdesk of bel 088 786 7372. Doe aangifte bij de politie of bel 0900 8844. Zit je er emotioneel doorheen, dan kun je terecht bij Slachtofferhulp Nederland op 0900 0101.
Veelgestelde vragen
Wat is spoofing?
Bij spoofing verandert de beller de informatie die met het gesprek wordt meegestuurd, zodat jouw telefoon een ander nummer of een andere naam laat zien dan waar het gesprek vandaan komt. Je ziet dus niet wie je belt, maar wat de beller je wíl laten zien.
Kan het nummer van je bank vervalst worden?
Ja. Juist bekende nummers worden nagemaakt, want die wekken vertrouwen. Staat de naam of het nummer van je bank op je scherm, dan is dat geen bewijs dat je met de bank spreekt.
Kun je zien of een nummer gespoofd is?
Niet aan het nummer zelf, en ook niet aan een label. Wat je wél kunt: letten op de inhoud van het gesprek. Haast, geheimhouding, codes, meekijken of geld overmaken zijn de signalen die ertoe doen.
Kan je eigen nummer door een oplichter gebruikt worden?
Het kan gebeuren dat jouw nummer door een ander wordt gebruikt om te bellen. Je merkt dat doordat mensen jou boos terugbellen over een gesprek dat jij nooit gevoerd hebt. Je kunt daar zelf weinig aan doen; leg uit wat er speelt en meld het bij de Fraudehelpdesk.
Helpt terugbellen om te controleren of het echt was?
Alleen als je zelf een nummer opzoekt. Bel dus niet het nummer terug dat jou belde en gebruik ook niet een nummer dat de beller je gaf, maar het nummer op je bankpas, in de officiële app of op de website van de organisatie.
Is een geverifieerd label in de Herkend-app een bewijs?
Nee. Een label maakt het waarschijnlijker dat de beller is wie hij zegt te zijn, maar door spoofing blijft een vervalsing mogelijk. Daarom schrijven wij “waarschijnlijk betrouwbaar” en nooit “gegarandeerd veilig”.
Wat doe je als je denkt dat je met een gespoofd nummer wordt gebeld?
Hang op. Deel geen codes en maak geen geld over. Bel de organisatie daarna zelf terug via een nummer dat je zelf hebt opgezocht, en zoek het nummer dat jou belde hierboven op.
Waar meld je spoofing?
Bij de Fraudehelpdesk, via hun meldformulier of op 088 786 7372. Is er geld weg, bel dan eerst je bank en doe daarna aangifte bij de politie op 0900 8844. Laat hier ook een melding achter bij het nummer, zodat anderen gewaarschuwd zijn.
Meer context bij elke oproep
De Herkend-app laat straks bij een inkomend gesprek zien wat er over een nummer bekend is. Zo begin je een gesprek met meer context, al blijft ook dan gezond wantrouwen je beste bescherming.
Zie ook: actuele oplichting via de telefoon.
Verder lezen
Meer gidsen
“Hallo mama”-fraude op WhatsApp: “ik heb een nieuw nummer”
De vriend-in-nood-truc via WhatsApp herkennen en wat je doet als je een appje krijgt.
Zo herken je de “Hallo mama”-trucBankhelpdeskfraude: als de “bank” je belt
Een nepmedewerker van je bank aan de lijn? Zo herken je het en zo reageer je veilig.
Wat te doen bij bankhelpdeskfraudeNep-sms herkennen: smishing van bank of bezorger
Valse sms'jes over een pakketje of je bankpas herkennen, en wat je ermee doet.
Zo herken je een nep-sms