Bankhelpdeskfraude: als de “bank” je belt

Hoe gaat bankhelpdeskfraude in zijn werk?

Je wordt gebeld door iemand die zich voordoet als medewerker van de fraude- of veiligheidsafdeling van je bank. Het nummer op je scherm lijkt vaak van de bank zelf te zijn, omdat oplichters het echte banknummer kunnen vervalsen. Lees hoe spoofing het nummer op je scherm vervalst als je wilt weten waarom dat kan.

Het verhaal is dat er verdachte transacties of een hack zijn gesignaleerd en dat je snel moet handelen. De oplichter probeert je vervolgens op een van deze manieren te misleiden:

• De veilige rekening. Je moet je geld overmaken naar een “kluis”- of “veilige rekening” totdat het probleem is opgelost. Die rekening is van de oplichter.
• Koerierfraude. Er komt een “koerier” langs om je oude, “onveilige” bankpas op te halen, soms met het verzoek je pincode mee te geven of op te schrijven.
• Codes doorgeven. Je moet inlog- of verificatiecodes voorlezen, waarmee de oplichter zelf een betaling goedkeurt.

Wat is de gouden regel?

Een bank vraagt je telefonisch nooit om:

• je pincode of je volledige inlog- of verificatiecodes door te geven;
• geld over te maken naar een andere rekening, ook niet naar een “veilige rekening” op jouw eigen naam;
• je bankpas af te geven aan een koerier of medewerker;
• software te installeren of iemand op afstand te laten meekijken;
• een melding in je bankapp goed te keuren voor iets wat je zelf niet in gang hebt gezet.

Belt een bank je ooit écht?

Ja, een bank kan je bellen, bijvoorbeeld als er echt iets vreemds op je rekening gebeurt. Maar dat gesprek gaat nooit over geld overmaken, codes doorgeven of je pas afgeven. Een echte medewerker vraagt je ook niet om iets te installeren of om snel een melding in je bankapp goed te keuren.

Twijfel je? Zeg dan dat je zelf terugbelt. Dat mag altijd, en een echte medewerker doet daar nooit moeilijk over.

Wat moet je doen als de “bank” belt?

• Hang op. Je hoeft geen gesprek af te maken dat niet klopt.
• Bel je bank zelf terug via het nummer op je bankpas of in de officiële bankapp, niet via het nummer dat jou belde en niet via een nummer dat de beller je gaf.
• Gebruik het liefst een andere telefoon of wacht een paar minuten, zodat je zeker weet dat de vorige verbinding echt verbroken is.
• Geef nooit een koerier je pas of pincode mee. Knip een geblokkeerde pas zelf doormidden.
• Heb je toch betaald of gegevens gedeeld? Bel direct je bank om de betaling te laten terugboeken en je rekening te laten blokkeren.

Dezelfde truc bestaat ook namens Microsoft of je internetprovider. Lees hoe de nep-Microsoft-helpdesk werkt als je daarover gebeld bent. Heb je al betaald of gegevens gedeeld, werk dan eerst de stappen hieronder af.

Al betaald of gegevens gedeeld? Doe dit nu

Hoe sneller je belt, hoe groter de kans dat een betaling nog te stoppen is. Werk deze lijst van boven naar beneden af.

1. Bel meteen je bank. Vraag om blokkade van je rekening en je pas, en om terugboeking van de betaling. Het alarmnummer van je bank staat op je bankpas en op de website van je bank.
2. Meld het bij de Fraudehelpdesk via het meldformulier voor particulieren, of bel 088 786 7372.
3. Doe aangifte bij de politie. Bel 0900 8844, of doe online aangifte van telefonische oplichting met je DigiD.
4. Bewaar alles: het nummer dat op je scherm stond, het tijdstip, de bedragen en de namen die de beller noemde. Maak schermafdrukken van je bankapp.
5. Verander je wachtwoorden, te beginnen bij je e-mail. Dat is het account waarmee je andere accounts kunt herstellen.

Krijg je je geld terug?

Soms wel, maar zeker is het niet. Heb je het geld zelf overgemaakt of zelf een betaling goedgekeurd, dan geldt dat formeel als jouw eigen opdracht en is een bank niet verplicht de schade te vergoeden. Heeft de oplichter zelf geld weggehaald, dan ligt het anders: bij zo'n betaling die jij niet hebt goedgekeurd draait de bank er in beginsel voor op, tenzij je erg onzorgvuldig bent geweest.

Melden is daarom altijd de moeite waard. De Nederlandse banken hebben onderling afspraken gemaakt over coulance bij bankhelpdeskfraude: is de naam of het nummer van de bank vervalst, dan kan een bank de schade alsnog vergoeden, ook als ze daar juridisch niet toe verplicht is. Aangifte doen bij de politie hoort bij de voorwaarden, dus sla die stap niet over. Vraag je bank om een schriftelijke reactie op je melding.

Ben je het niet eens met wat je bank besluit, dan kun je de klacht voorleggen aan Kifid, het klachteninstituut voor klachten over banken en verzekeraars. Zit je er emotioneel doorheen? Slachtofferhulp Nederland helpt gratis, via 0900 0101.

Welke nummers gebruiken oplichters?

Er is geen nummer dat altijd fout is, en juist dat maakt het lastig. Wat je in de praktijk tegenkomt: een 06-nummer, omdat een mobiel nummer snel te regelen is; een 085-nummer, dat niet aan een plaats vastzit en dus overal vandaan kan komen; een 088-nummer, dat bij een bedrijf hoort maar net zo goed vervalst kan zijn; een anonieme oproep zonder nummer; of het echte nummer van je bank, dat door spoofing op je scherm wordt gezet. Het nummer zegt dus weinig, de inhoud van het gesprek alles.

• Welke nummers nu het vaakst gemeld worden
• Wat een 085-nummer is
• Wat een 088-nummer is
• Hoe een bedrijf zijn nummer bij Herkend laat verifiëren

Zoek het nummer hierboven op en plaats een melding, zodat anderen gewaarschuwd zijn.

Veelgestelde vragen